Teknik Terimler Sözlüğü
Genel Terimler
Alümina (Al2 O33): Alüminyumun ana hammaddesi olan, Boksit cevherinden elde edilen beyaz toz. Metalik alüminyuma dönüştürülmeden önceki oksit formu.
Boksit: Alüminyumun ticari olarak çıkarıldığı, ana bileşeni alüminyum hidroksit olan tortul kayaç (cevher).
Elektroliz (Hall-Héroult Süreci): Alüminanın, erimiş Kriyolit içinde çözülerek elektrik akımı yardımıyla metalik alüminyuma dönüştürüldüğü temel üretim süreci.
Birincil Alüminyum: Boksitten elektroliz yoluyla ilk kez üretilen, saf alüminyum.
İkincil (Geri Dönüşümlü) Alüminyum: Hurda alüminyumun eritilerek yeniden kullanıma sunulmasıyla elde edilen alüminyum.
Kriyolit (Na3 A1F6): Alüminyum üretiminde alüminayı çözmek için kullanılan temel eriyik tuzu.
Malzeme ve Alaşım Terimleri
Alaşımlar: Alüminyumun, fiziksel veya kimyasal özelliklerini iyileştirmek amacıyla bakır, magnezyum, çinko, silikon gibi farklı elementlerle karıştırılmasıyla elde edilen metaller.
Temper: Bir alaşımın ısıl işlem veya mekanik gerinim (soğuk işleme) yoluyla kazandığı belirli mekanik özellikler grubunu (sertlik, mukavemet vb.) belirten harf ve rakam kodlaması (Örnek: T6, H14).
6xxx Serisi Alaşımlar: Ana alaşım elementi olarak Magnezyum (Mg) ve Silisyum (Si) içeren, iyi kaynaklanabilirlik ve korozyon direnci sunan, ısıl işlemle mukavemeti artırılabilen seri (Örnek: 6063, 6061).
7xxx Serisi Alaşımlar: Ana alaşım elementi olarak Çinko (Zn) içeren, en yüksek mukavemet değerlerine ulaşabilen, havacılık ve uzay sanayiinde kullanılan seri (Örnek: 7075).
Korozyon Direnci: Alüminyumun, atmosferik koşullar veya kimyasal maddeler nedeniyle aşınmaya ve bozulmaya karşı koyma yeteneği.
Üretim ve İşleme Terimleri
Ekstrüzyon (Profil Çekme): Isıtılmış bir alüminyum kütüğün (biye), yüksek basınç altında kalıp içinden itilerek, kalıbın şeklini alan sürekli bir profil üretme süreci.
Biye (Billet): Ekstrüzyon veya dövme için kullanılan silindirik veya kare formdaki döküm alüminyum kütük.
Döküm: Erimiş alüminyumun bir kalıba dökülerek istenen son şeklinin verilmesi süreci.
Enjeksiyon Döküm (Die Casting): Alüminyumun yüksek basınç altında metal bir kalıba hızla enjekte edildiği döküm yöntemi.
Haddeleme: Alüminyum kütüğün (ingot), döner merdaneler arasından geçirilerek kalınlığının azaltılması ve levha, plaka veya folyo haline getirilmesi süreci.
Yüzey İşlem: Alüminyumun yüzeyini korumak, estetik görünümünü iyileştirmek veya elektriksel özelliklerini değiştirmek için uygulanan işlemler.
Eloksal (Anodizasyon): Alüminyumun yüzeyinde kontrollü bir elektro-kimyasal işlemle koruyucu, sert ve dekoratif bir Oksit tabakası oluşturulması.
Toz Boya (Powder Coating): Elektrostatik yükleme ile alüminyum yüzeye kuru boya parçacıklarının püskürtülüp ardından fırınlanarak sert, dayanıklı bir kaplama oluşturulması.
Talaşlı İmalat (Machining): Torna, freze, delme gibi işlemlerle alüminyumdan malzeme kaldırarak hassas parçalar üretme süreci.
Mekanik Özellik Terimleri
Mukavemet (Strength): Malzemenin, kırılmadan veya kalıcı deformasyona uğramadan yüke dayanabilme yeteneği.
Akma Gerilmesi (Yield Strength): Malzemenin, üzerine uygulanan kuvvet kaldırıldığında kalıcı şekil değiştirmeye (deformasyona) başladığı gerilim noktası.
Çekme Mukavemeti (Tensile Strength): Malzemenin, kopmadan önce dayanabileceği maksimum gerilim değeri.
Sertlik (Hardness): Malzemenin, çizilmeye, aşınmaya veya kalıcı göçmeye (girintiye) karşı gösterdiği direnç.
Yoğunluk (Density): Birim hacim başına düşen kütle (p = m/V). Alüminyum, çeliğe göre yaklaşık üç kat daha düşük yoğunluğa sahiptir.